Menu Sluiten

Lichamelijk contact: toestemming vereist

Lichamelijk contact: toestemming vereist

We kennen allemaal de cliché verhalen over een oudtante of oma, “liefst” met haren op de kin, die graag natte zoenen geeft. Of de oma die erop stond een knuffel te krijgen bij aankomst/vertrek, ook al was jij liever blijven spelen. Ik kan niemand aanwijzen die blij werd van verplicht affectie geven, toch verplichten we onze kinderen vaak wel hieraan mee te doen. Kan het ook anders?
Het lijkt sociaal gewenst te zijn om je kleine kinderen iedereen in het gezelschap bij aankomst en vertrek een kus en/of knuffel te laten geven. Vaak niet omdat het kind zelf dat zo graag doet, maar omdat er een algemene aanname lijkt te zijn dat kinderen op deze manier moeten laten zien dat ze de aanwezigen lief vinden. Om niemand een ongeliefd gevoel te geven, krijgt iedereen de kus/knuffel. Ook als het kind zelf eigenlijk niet wil.

Lichamelijke integriteit

Het recht om zelf te mogen beslissen over wat er met je lichaam gebeurt. Een fundamenteel recht voor ieder mens. Iets dat we bij kinderen lijken te vergeten. Omdat we de gevoelens van een ander (over het algemeen een volwassene) belangrijker lijken te vinden dan die van het kind.
Er zijn uiteraard zaken waar babies / kleine kinderen nog niet goed over na kunnen denken, zoals belangrijke operaties. Maar dat betekent niet dat hun mening / gevoel niet meegenomen hoeft te worden in alle andere situaties.

Verplicht lichaamscontact

Een kind verplichten lichaamscontact te maken met een ander persoon doet inbreuk aan de lichamelijke integriteit van dat kind. Het maakt daarin niet uit of het gaat om een kus aan oma, of een knuffel door een ander kindje om het ‘goed te maken’ (bijvoorbeeld na wat afgepakt te hebben). Of blijven kietelen nadat er stop of nee gezegd is, omdat er nog gelachen wordt.
Kinderen kunnen heel goed zelf aanvoelen of ze bepaald lichamelijk contact willen of niet. Ze krijgen zo’n zelfde buikgevoel als wij volwassenen. Als ze dan aarzelen (of zelfs hardop aangeven dat ze het niet willen), met daarna de mededeling dat ze het gewoon moeten doen, krijgen ze de boodschap dat ze niet moeten vertrouwen op hun eigen gevoel. En ook dat zij zelf geen zeggenschap hebben over hun lichaam.

Nee is nee

De vroege kinderjaren legt de basis voor de rest van het leven. Door ze zo jong al de boodschap te zenden dat de gevoelens van iemand met meer macht dan zij (oudere kinderen, volwassenen) belangrijker zijn dan die van henzelf, krijgen ze een slechte basis wat betreft lichamelijke integriteit.
Aangezien niemand bij een bepaalde leeftijd een magische grens oversteekt, waarna alles ineens gesnapt wordt, is het belangrijk om het kind van jongs af aan te leren dat wanneer er nee of stop gezegd wordt (kusjes, knuffels, stoeien, kietelen etc.) dit gerespecteerd dient te worden. Niet alleen dat de nee/stop van de ander gerespecteerd hoort te worden, maar juist dat die van het kind gerespecteerd wordt.

Een goede basis voor de toekomst

Door ze in die vroege kinderjaren geen lichamelijk contact te forceren, zullen ze op latere leeftijd ook minder snel geneigd zijn dit te accepteren / zelf toe te passen. Het geeft ze het vertrouwen in zichzelf, hun buikgevoel. Ze weten ook hoe het voelt als je gevoelens serieus genomen wordt, waardoor ze de gevoelens van anderen eerder serieus zullen nemen.
Uiteindelijk kan het de lichamelijke integriteit vanaf het begin serieus nemen wellicht voorkomen dat je kind zich later niet laat ompraten om toch te zoenen of seks te hebben. Of uiteraard andersom: dat ze een ander niet ompraten dit tegen hun gevoel in te doen.

Alternatieven

Wellicht vraag je je nu af wat je dan wél kunt doen. Daarom zet ik er hier een aantal op een rijtje, voor verschillende scenario’s.

Welkomst / afscheid

In plaats van een verplichte kus of knuffel kun je ook:

  • Zelf iedereen gedag zeggen en laat je kind hier verder buiten (lees: verwacht niet van je kind zoiets ook te doen). Zodra je kind daar klaar voor is zal het jouw voorbeeld volgen.
  • Vragen of hij/zij gedag wil zeggen. Ja? Lekker laten doen (ervan uitgaande dat de ontvangende partij dit wil, dus geen kusjes/knuffels opleggen omdat jouw kind dat toevallig wel wil). Niet? Ook goed.
  • Je kind laten weten dat zwaaien, een handje geven of gewoon gedag zeggen (al dan niet van een afstandje) ook prima zijn.

Spelen

Bij kietelen kan het heel lastig zijn om een nee of stop ook echt als nee of stop te herkennen, omdat er gelachen wordt. Je kunt dan zelf het gevoel hebben quality time met elkaar te hebben, terwijl je kind daar lachend “ik vind dit niet leuk!” ligt te denken. Daarom deze handvatten:

  • Stop zodra er stop of nee wordt gezegd. Ook als het toevallig wel grappend bedoelt is.
  • Spreek eventueel een extra stopwoord af. Het kan (zoals bij kietelen) moeilijk zijn meteen te stoppen als hierom wordt gevraagd. Spreek hiervoor eventueel een extra stopwoord voor af, zodat je weer even herinnert wordt aan het “stoppen als er om wordt gevraagd”.

Excuses aanbieden

Naar mijn mening hoort een excuses nooit opgelegd te worden. Het geeft namelijk de boodschap dat sorry zeggen alles goed maakt, of het nu een gemeende sorry is of niet. Voorleven is hierin – zoals met alles – het beste. Heeft jouw peuter iemand omgeduwd? Dan kun je de ander iets zeggen als “sorry dat [naam] jou heeft geduwd”, om daarna de peuter uitleg te geven waarom we anderen niet duwen (bijvoorbeeld “je kan de ander er pijn mee doen”) en daarna een alternatief noemen (“het is fijner om even te vragen of de ander aan de kant kan gaan zodat jij er langs kan”).

Toestemming vragen: een filmpje

Er is een ontzettend goed filmpje over het geven van toestemming, gericht op kinderen. De Nederlandse bewerking is mogelijk gemaakt door Fonds Slachtofferhulp.




Deel Tweet Deel +1

1 Comment

  1. Simone Mark

    Beste Hiranthi, dat is de juiste boodschap: de lichamelijke én psychische integriteit van kinderen moet voor opvoeders een aandachtspunt zijn. In mijn boek ‘Pedagogisch contact, verbondenheid door aanraking’ geef ik handvatten voor het maken van de juiste inschatting. We mogen kinderen alleen aanraken met de goede pedagogische intenties: identiteitsbevestigend en relatiebevorderend. Je kunt er meer over lezen op de website: http://www.pedagogischcontact.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

[rp4wp]